Arabische klinkertekens en harakat toevoegen

Alledaags Arabisch wordt zonder de korte klinkers geschreven. Maar lesmateriaal, kinderboeken, poëzie en alles wat correct voorgelezen moet worden heeft ze vaak wél nodig — de harakat, de kleine tekens boven en onder de letters.

Ze worden nooit automatisch toegevoegd, want ernaar gissen zou veranderen wat je tekst zegt. Je zet ze bewust, en dat kan op twee manieren.

De tekens en hun toetsen

Elk klinkerteken is het isgelijkteken gevolgd door één letter. Het teken hecht zich aan de letter die je er direct vóór hebt getypt.

Teken	Naam	Typen
َ	fatha	=a
ِ	kasra	=i
ُ	damma	=u
ْ	sukun	=o
ّ	shadda	=w

Twee isgelijktekens geven je de tanwin — de verdubbelde uitgangen:

Teken	Naam	Typen
ً	tanwin fath	==a
ٍ	tanwin kasr	==i
ٌ	tanwin damm	==u

Een woord klinkeren, stap voor stap

Werk van links naar rechts en zet elk teken direct achter de letter waar het bij hoort.

1. Typ eerst de kale medeklinkers als dat je helpt de vorm te zien. ktb geeft كتب.
2. Typ nu hetzelfde woord met de tekens op hun plaats: k=at=ab=a geeft كَتَبَ.
3. Verander één klinker en het woord verandert mee — k=ut=ib=a geeft كُتِبَ.

Het patroon is altijd letter, teken, letter, teken. Er is geen aparte modus om naar over te schakelen en niets om aan te zetten.

Shadda en sukun in een echt woord

De shadda verdubbelt een medeklinker en staat vaak samen met een klinker op dezelfde letter. Typ eerst de shadda, dan de klinker:

• m=uH=am=w=ad geeft مُحَمَّد — de shadda op de م, met daarachter een fatha.
• b=is=om geeft بِسْم — een kasra, dan een sukun die de letter zonder klinker markeert.
• k=ut=ob geeft كُتْب.

Voor tanwin aan het eind van een woord geldt: de alif die hem meestal draagt is een aparte letter. s'=uk=or==aa geeft شُكْرًا — eerst de tanwin, dan de alif.

Ze aantikken in plaats van typen

Leer je de reeksen liever niet uit je hoofd: het schermtoetsenbord heeft een groep Klinkertekens waarin elk teken een eigen toets is. Typ je woord en tik daarna het teken aan dat je nodig hebt; het hecht zich aan de letter vóór de cursor, precies zoals de getypte variant doet.

Bij een langere passage is dat vaak de makkelijkere route, omdat je alle tekens tegelijk ziet in plaats van je te moeten herinneren welke bij welke letter hoort.

Als een teken op de verkeerde letter belandt

Bijna altijd is het één letter te vroeg of te laat getypt. Het klinkerteken hecht zich aan het karakter dat er direct aan voorafging, dus k=atab zet de fatha op de ك in plaats van waar je hem bedoelde.

Wis terug tot de letter die je bedoelt en typ vanaf daar opnieuw. De tekens zijn gewone karakters in de tekst, dus de backspace haalt ze er één voor één uit.

Moet je ze eigenlijk wel zetten?

Meestal niet. Standaard Arabisch proza laat de harakat weg, en een volledig geklinkerde alinea leest voor een volwassen moedertaalspreker als ongebruikelijk — het verraadt een leertekst.

Ze verdienen hun plek waar de lezer ze echt nodig heeft: taalonderwijs, een woord waarvan de lezing dubbelzinnig is, een naam, of een regel die precies zo voorgedragen moet worden. Schrijf je een bericht of een groet, laat ze dan weg.

En dan?

Open het Arabische toetsenbord en typ k=at=ab=a. Zodra dat patroon vertrouwd is, is al het andere hetzelfde idee met andere letters. Heb je ook de Arabische cijfers nodig, dan behandelt Arabische cijfers typen het isgelijkteken in zijn andere rol.

Wil je weten wat die tekens met een woord doen in plaats van hoe je ze typt, dan loopt de leescursus Arabisch fatha, kasra, damma, soekoen, sjadda en tanwien letter voor letter langs, met gevocaliseerde woorden om te lezen.